Kunnen onverwerkte emoties zich vastzetten in je lichaam?
Misschien herken je het wel. Je denkt dat je iets allang hebt verwerkt, je kunt erover praten, je begrijpt wat er is gebeurd en toch reageert je lichaam nog steeds.
Je schouders trekken omhoog, je ademhaling verandert, je voelt spanning in je buik, je kaken klemmen zich vast of je merkt dat je lichaam voortdurend alert blijft. Soms gebeurt dat zelfs zonder dat je precies weet waarom.
Dat vind ik zo bijzonder aan ons lichaam. Ons hoofd kan zeggen: het is voorbij, terwijl ons lichaam blijkbaar nog iets anders laat zien.
Wat gebeurt er met emoties die we niet kunnen uiten?
Emoties zijn niet alleen gedachten. Wanneer je bang bent, boos wordt, verdriet voelt of schrikt, gebeurt er ook iets in je lichaam. Je hartslag verandert, je ademhaling reageert, spieren spannen zich aan en je zenuwstelsel komt in beweging.
Normaal gesproken ontstaat er daarna weer ontspanning. Maar wat gebeurt er wanneer je op dat moment niet kunt reageren zoals je eigenlijk zou willen?
Wanneer je niet kunt weglopen, niet boos mag worden, niet kunt huilen of vooral sterk moet blijven?
Misschien heb je geleerd om door te gaan, jezelf aan te passen, voor anderen te zorgen of je gevoelens weg te stoppen. Niet omdat je daar bewust voor koos, maar omdat dat op dat moment de beste manier was om met de situatie om te gaan.
En juist daar kan het lichaam een patroon gaan vasthouden.
Niet omdat er letterlijk een emotie ergens in een spier opgesloten zit, maar omdat je lichaam bepaalde spanning, bescherming of alertheid heeft aangeleerd.
Je hoofd kan verder zijn dan je lichaam.
Dit zie ik regelmatig terug in mijn praktijk. Mensen kunnen vaak heel goed vertellen wat ze hebben meegemaakt. Ze begrijpen waarom bepaalde patronen zijn ontstaan en hebben soms al ontzettend veel aan zichzelf gewerkt.
Maar begrijpen betekent niet automatisch dat het lichaam ook ontspant.
Je kunt weten dat je veilig bent en toch voortdurend op je hoede blijven. Je kunt weten dat je grenzen mag aangeven en toch voelen dat je hele lichaam verkrampt wanneer je nee wilt zeggen. Je kunt weten dat je niet meer verantwoordelijk bent voor iedereen om je heen en toch automatisch voor iedereen blijven zorgen.
Daarom werk ik binnen Praktijk Innersense niet alleen met het verhaal, maar juist ook met wat er in het lichaam gebeurt.
Wat voel je wanneer je ergens over praat? Waar verandert je ademhaling? Waar ontstaat spanning? Waar houd je jezelf tegen? Wat gebeurt er wanneer je een grens voelt of juist ruimte inneemt?
Het lichaam vertelt vaak iets wat we met woorden allang hebben leren wegredeneren.
Soms dragen we meer dan alleen onze eigen emoties
Daar komt voor mij ook systemisch werk bij kijken.
We worden allemaal geboren binnen een gezin en een familiesysteem. Daar leren we, vaak zonder dat iemand het letterlijk tegen ons zegt, hoe er met emoties wordt omgegaan.
Mag er verdriet zijn? Mag je boos zijn? Mag je grenzen aangeven? Wie zorgt er voor wie? Wie houdt iedereen bij elkaar? Waar wordt niet over gesproken?
Soms neem je als kind onbewust een plek of verantwoordelijkheid op je die eigenlijk te groot voor je is.
Je wordt degene die sterk blijft, degene die de sfeer aanvoelt, degene die niemand tot last wil zijn of degene die probeert de rust te bewaren.
Dat kan later zo vanzelfsprekend voelen dat je niet eens meer merkt hoeveel energie het kost.
Tijdens een familieopstelling kunnen zulke patronen zichtbaar worden. Niet om iemand de schuld te geven, maar om te onderzoeken wat werkelijk van jou is en wat je misschien al heel lang met je meedraagt.
Wat gebeurt er wanneer jij niet langer verantwoordelijk hoeft te zijn voor iets wat nooit van jou was? Wat gebeurt er wanneer je jouw eigen plek inneemt? En vooral, wat gebeurt er dan in je lichaam?
Je lichaam probeert je niet tegen te werken.
We zijn vaak geneigd om lichamelijke spanning zo snel mogelijk weg te willen hebben. De gespannen schouders moeten ontspannen, die knoop in de buik moet verdwijnen en die onrust moet stoppen.
Maar wat als je lichaam je niet tegenwerkt?
Wat als het juist jarenlang heeft geprobeerd je te beschermen?
Misschien was alert zijn ooit nodig. Misschien heeft aanpassen je geholpen. Misschien was sterk blijven de enige mogelijkheid die je op dat moment had. Dan hoeft het lichaam niet gedwongen te worden om los te laten. Het heeft eerst iets anders nodig.
Veiligheid, voelen dat het nu anders is.
Ervaren dat je een grens mag aangeven en dat er niets verschrikkelijks gebeurt. Dat je verdriet mag voelen zonder erin te verdwijnen. Dat je boosheid mag voelen zonder iemand kwijt te raken. Dat je niet altijd sterk hoeft te zijn.
Daarom gaat lichaamsgericht werken voor mij niet over iets uit je lichaam trekken of forceren om los te laten. Het gaat over opnieuw leren luisteren naar wat jouw lichaam aangeeft.
Van vasthouden naar ruimte.
Soms merk je tijdens lichaamswerk ineens hoeveel spanning je al die tijd hebt vastgehouden. Je ademhaling verdiept zich, je lichaam begint te trillen, er komen tranen of je voelt voor het eerst hoe moe je eigenlijk bent.
Dat hoeft niet spectaculair te zijn, soms is het juist heel klein.
Een diepere ademhaling, je schouders die zakken, een buik die zachter wordt. Het gevoel dat je even niets hoeft op te lossen. Voor mij zit daar de kracht.
Niet in het idee dat we alle emoties uit ons lichaam moeten verwijderen, maar in het opnieuw ruimte geven aan wat ooit geen ruimte kreeg.
Het gaat niet alleen over emoties.
Tegelijkertijd kijk ik altijd naar het geheel. Een mens bestaat niet alleen uit emoties of uit zijn verleden.
Hoe je slaapt, eet, beweegt, ademt, werkt, met anderen omgaat en hoeveel rust je jezelf geeft, speelt allemaal mee. Net zoals je omgeving, je grenzen en de hoeveelheid spanning waarmee je dagelijks te maken hebt.
Daarom geloof ik ook niet dat één methode alles oplost.
Familieopstellingen kunnen iets zichtbaar maken, ademwerk kan helpen om weer contact met je lichaam te ervaren en lichaamswerk kan je bewust maken van spanning die je misschien al jaren niet meer opmerkt.
Maar uiteindelijk gaat het steeds weer over dezelfde vraag:
Wat heb jij nodig om je veilig genoeg te voelen om niet langer alles vast te hoeven houden?
Je lichaam mag weer een veilige plek worden.
Lichamelijke klachten kunnen allerlei oorzaken hebben en verdienen altijd passende medische aandacht. Lichaamsgericht of systemisch werk vervangt medische zorg niet.
Maar daarnaast mogen we ook nieuwsgierig zijn naar de manier waarop spanning, emoties, ervaringen en langdurige stress in ons lichaam doorwerken.
Niet vanuit schuld, niet vanuit het idee dat jij jezelf ziek hebt gemaakt.
Maar vanuit zachtheid en nieuwsgierigheid.
Misschien hoeft je lichaam niet gerepareerd te worden, misschien heeft het vooral nodig dat je opnieuw leert luisteren.
Naar wat je voelt, waar jouw grens ligt, wat niet langer bij jou hoort en wat jij nodig hebt om weer ruimte te ervaren.
Van overleven naar voelen, van vasthouden naar verzachten. Van voortdurend alert zijn, naar steeds iets meer veiligheid in jezelf.
Praktijk Innersense
Van overleven naar rust in jezelf
Lichaamsgericht werk, ademwerk, NEI en systemisch werk.
Geschreven door Anne Marie Appeldoorn
Holistisch therapeut en systemisch coach bij Praktijk Innersense in Maurik.
Gepubliceerd: 24 september 2026
Laatst bijgewerkt: 24 september 2026